Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 2
Van die Dekaan se lessenaar Beste Vriende van die Fakulteit

Dit is vir ons aangenaam om hierdie eerste uitgawe van ons nuwe elektroniese publikasie, Vivus, bekend te stel.  Vivus is Latyns vir lewendig, lewe of vars en verteenwoordig die lewendige en dinamiese aard van die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW) van die Universiteit Stellenbosch. Die naam reflekteer ons toewyding tot hernuwing, ontwikkeling en innovering, en ook ons paraatheid om op uitdagings te reageer.

Die FGGW het, sedert sy ontstaan in 1965, gegroei tot een van die vooraanstaande gesondheidswetenskaplike fakulteite in Afrika.  Vandag is dit die tuiste vir ongeveer 4 000 studente wat ingeskryf is in vyf voorgraadse programme en meer as 80 nagraadse programme. Ons bou ‘n fakulteitsomgewing wat ‘n verskeidenheid mense en idees verwelkom, en waar personeel en student die ondersteuning geniet wat hul in staat stel om hul volle potensiaal te bereik. Gepaardgaande hiermee, word spanwerk en samewerking deur ons erken as krities om gesondheidsprobleme aan te spreek en word dit daarom aktief bevorder.




 




 
In hierdie uitgawe van Vivus word u voorgestel aan ‘n opwindende nuwe inisiatief -  die Afrika Kanker-instituut (AKI). Die AKI beoog om ‘n internasionaal erkende omvattende sentrum van uitnemendheid te word, wat multidissiplinêre kankernavorsing uitvoer en koördineer.  U kan ook kyk na ‘n onderhoud met prof Soraya Seedat, hoof van die Departement Psigiatrie, en wenner in die kategorie vir uitnemende vroue wetenskaplikes in lewenswetenskappe in die 2013 Vroue in Wetenskap-toekennings.

Ons gee ook nuus omtrent vyf navorsingsprojekte wat onlangs die gesogte Vlagskipprojek toekennings van die Suid-Afrikaanse Mediese Navorsingsraad ontvang het.  En u kan deel in die pret wat ons gehad het met die fakulteit se eerste Gala-konsert, wat in Oktober verlede jaar aangebied is. Ons nooi u uit om die ander interessante en insiggewende artikels in hierdie uitgawe te geniet.

Dankie vir u volgehoue ondersteuning aan ons fakulteit en u samewerking met ons, ons stel dit hoog op prys.

Jimmy Volmink
DEKAAN

Prof Jimmy Volmink
 



Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 3
Hoë-vlak Amerikaanse Gesondheidsamptenaar besoek Universiteit Stellenbosch

Dr Nils Daulaire, Assistentsekretaris van Wêreldaangeleenthede van die Verenigde State (VS) se Departement Gesondheid en Menslike Dienste, het die FGGW onlangs besoek.  Hy is vergesel deur Steven Smith, die Amerikaanse Attaché vir Gesondheid in SA en Me Nancy Knight, Direkteur van die Sentrum vir Siektebeheer (SSB) in SA. Die program het 'n besoek aan Worcester ingesluit, waar hulle die Ukwanda Landelike Kliniese Skool en die Avian Park-kliniek besoek het. Hulle het 'n inligtingsessie bygewoon oor die verskeie inisiatiewe van die "Stellenbosch University's Rural Medical Education Partnership Initiative (SurMepi)."

Hulle het die tweede dag op die Tygerbergkampus spandeer, waar hulle ingelig is oor verskeie Amerikaans-befondsde projekte.  Hulle het ook 'n buitelug toetsfasiliteit van die Desmond Tutu TB-sentrum besoek. Hierdie TB en MIV-toets fasiliteite word opgerig in openbare plekke, soos winkelsentrums en industriële areas. Hy het ook tyd spandeer saam voor- en nagraadse studente, navorsers en studenteleiers.

Gedurende etenstyd het Daulaire 'n geleentheidsrede getiteld, Global health: the emerging paradigm for global security and social justice gelewer.

Die besoek aan die Ukwanda Landelike Kliniese Skool, (vlnr) Dr Rehmeth Fakroodeen (SSB), Dr Kalay Moodley (FGGW), Prof Marietjie de Villiers (FGGW) Mr Steve Smith (VSA Embassy), Dr Nils Daulaire, Prof Jimmy Volmink (FGGW), Me Nancy Knight (SSB), Dr Therese Fish (FGGW) en Prof Jean Nachega (FGGW) Die Desmond Tutu TB Sentrum se buitelug toetsfasiliteit vir TB en MIV wat spesiaal vir die geleentheid op die Tygerbergkampus opgerig is.

 

Geregtigheid en sekuriteit – twee kante van dieselfde munt

Sosiale reg en sekuriteit is die Jin en Jang van wêreldgesondheid.

Dit is volgens die agbare dr Nils Daulaire, Assistentsekretaris van Wêreldaangeleenthede van die Verenigde State (VS) se Departement Gesondheid en Menslike Dienste, wat onlangs ‘n geleentheidsrede by die Universiteit Stellenbosch se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe gelewer het.

In sy praatjie getiteld Global health: the emerging paradigm for global security and social justice, voer Daulaire aan dat die idee van menslike gesondheid nie beperk is tot die individu, of selfs die gemeenskap of land nie, maar liewer ‘n wêreldwye konsep is wat beïnvloed word deur verskeie faktore wat strek van nasionale beleide, tot kommersiële belange, en die onderlinge verbondenheid van die wêrelddorp (global village).

Volgens Daulaire is daar ‘n tweeledige rede waarom lande soos die VS betrokke raak by wêreld-gesondheidsake: “om hulself te beskerm teen gesondheidsbedreigings van buite, en om ander te help.”

Die Spaanse griep van 1918 wat tussen 60 en 100 miljoen lewens geëis het is ‘n wrede herinnering aan hoekom die verspreiding van aansteeklike siektes gemonitor en gekontroleer behoort te word.

Meer onlangse voorbeelde van gevare vir wêreldgesondheid was met die uitbreek van Wes-Nyl koors in New York in 1997/1998, die sprong van voëlgriep van voëls tot mense in Asië in 2003, die uitbreek van SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) wat in 2003 in China ontstaan het, en in 2009 toe H1N1, oftewel Varkgriep, in Meksiko ontwikkel het en binne etlike maande oor die wêreld heen versprei het.

Die Institute of Medicine voorspel dat verskeie gevaarlike en vinnig-verspreidende infeksiesiektes hul verskyning  en her-verskyning sal maak. “Met die huidige wêreld-dinamiek is die risiko groter as ooit tevore,” sê Daulaire. Faktore wat geskikte kondisies vir die ontwikkeling van siektes skep sluit in die: menslike populasies wat ryk bio-sones binnedring (veral in die tropiese reënwoude); snelle verspreiding van infeksies via wêreld vervoerroetes; die toenemende invoer en uitvoer van kos en ander produkte wat virusse kan berg; en die toenemende bevolkingsdigtheid in stede (veral in onwikkelende lande). 

Die Wêreldgesondheidsorganisasie (WGO) het ook kennis geneem van hierdie moontlike bedreigings tot wêreldgesondheid en het ‘n eenheid gestig met die hoofdoel om infeksiesiektes, veral pandemiese griep, vinnig op te spoor en te beheer.

Deur middel van ‘n private-publieke vennootskap word geriewe tans in Suid-Afrika opgerig waar griep-teenmiddels vervaardig sal word. In die geval van ‘n pandemiese griep uitbraak sal hierdie fasiliteit ook teenmiddels aan die res van die Afrika-kontinent kan verskaf.

Daulaire neem ook kennis van die gevaar van nie-oordraagbare siektes (NCDs). Hoewel dit oor die algemeen gesien word as iets wat beperk is tot die individu, sê hy dat NCDs soortgelyke epidemiologiese patrone volg as infeksiesiektes en noem hy dit “sosio-oordraagbare siektes”, wat aanvoer dat die hoofoorsake van NCDs (tabak- en alkohol gebruik, en ‘n dieet hoog aan vet en sout) gedragspatrone is wat sosiaal gekommunikeer word.  

“Hoewel ons benadering tot wêreldgesondheid die afgelope 200 jaar op infeksiesiektes gefokus het, neem ons kennis dat gedragsgesondheid ‘n sentrale rol speel in die opkomende paradigma van gesondheid vir die 21ste eeu,” het Daulaire gesê.
Hy voer aan dat hierdie wêreldwye tendens ook ‘n wêreldwye reaksie benodig, en sê dat die Framework Convention on Tobacco Control die eerste wêreldwye poging is om die pandemie van nie-oordraagbare siektes aan te spreek.

Nog ‘n rede hoekom lande soos die VS elke jaar miljarde dollars gee aan wêreldgesondheid-programme soos PEPFAR en USAID is sosiale geregtigheid.

“Waarom doen ons dit?” vra Daulaire, verwysend na die groot kapitale uitleg van die VS aan onwikkelende lande. “Ek glo ons doen dit omdat, in ‘n regverdige wêreld, jou kans om swangerskap te oorleef of om tot die ouderdom van vyf te lewe, of om te sterf aan vigs, TB of malaria, nie bepaal behoort te word deur waar jou voorvaders hulself gevestig het nie. En ons doen dit omdat ons weet dat in ‘n dig-bevolkte, nou verbonde wêreld daar geen risiko is wat werklik selfbehoue is nie, en dat ‘n wêreldwye netwerk, wat gefokus is op die voorkoming van siektes en uitbrake van potensieël vinnig-verspreidende infeksies, tot almal se voordeel sal wees,” sê Daulaire.

   
   

Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 5
Dekaan aangestel in top posisie Fakulteit aangewys as Biobank vir sub-Sahara Afrika

Prof Jimmy Volmink, dekaan by die US FGGW, is aangewys as die tussentydse president van die nuutgevonde Suider Afrika Kliniese Epidemiologie Vereninging, of te wel Southern African Clinical Epidemiology Association (SACEA).

SACEA se stigtingsvergadering is gesamentlik georganiseer deur die Universiteit Stellenbosch, die Universiteit van die Witwatersrand, en die Universiteit van Pretoria, in samewerking met die Internasionale Epidemiologie-vereniging (IEA) en die Internasionale Kliniese-epidemiologie Netwerk (INCLEN), en is gehou by die Sentrum vir Bewysgebaseerde Gesondheidsorg (CEBHC) by die FGGW in April vanjaar.

 

Die FGGW by die Universiteit Stellenbosch en die Nasionale Gesondheidslaboratoriumdiens (NHLS) in die Tygerberghospitaal is deur die Nasionale Kankerinstituut (NCI) aangewys as die perseel vir die eerste sub-Sahara Afrika AIDS Malignancy Consortium (AMC).

Die hoofnavorser van die projek is Prof Johann Schneider, hoof van die Afdeling Anatomiese Patologie, en mede-navorsers Profs Akin Abayomi, hoof van die Afdeling Hematologiese Patologie, Rajiv Erasmus, hoof van die Afdeling Chemiese Patologie en Wolfgang Preiser, hoof van die Afdeling Geneeskundige Virologie.

 

Dekaan aangestel in top posisie


Prof Jimmy Volmink, dekaan by die Universiteit Stellenbosch se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW), is aangewys as die tussentydse president van die nuutgevonde Suider Afrika Kliniese Epidemiologie Vereninging, of te wel Southern African Clinical Epidemiology Association (SACEA).

SACEA se stigtingsvergadering is gesamentlik georganiseer deur die Universiteit Stellenbosch, die Universiteit van die Witwatersrand, en die Universiteit van Pretoria, in samewerking met die Internasionale Epidemiologie-vereniging (IEA) en die Internasionale Kliniese-epidemiologie Netwerk (INCLEN), en is gehou by die Sentrum vir Bewysgebaseerde Gesondheidsorg (CEBHC) by die FGGW in April vanjaar.

Die vereniging beoog om:
•    Die wetenskap en praktyk van kliniese epidemiologie te bevorder,
•    Die bestek van die praktyk van kliniese epidemiologie te ontwikkel,
•    Opvoedkundige- en opleidingsprogramme in kliniese epidemologie te standaardiseer,
•    Samewerking tussen akademiese instansies wat die ontwikkeling, lewering, verbetering en gehalte versekering van kliniese epidemiologie opvoeding- en opleidingsprogramme, insluitend eksperimentele onderrig, te ondersteun,
•    Voortdurende professionele ontwikkeling in kliniese epidemiologie vir alle professionele gesondheidswerkers aan te moeding, en
•    Sluit vennootskappe met ander internasionale epidemiologie- en kliniese epidemiologie-organisasies.

Gesondheidswerkers van verskeie velde, insluitende verpleegkunde, dieetkunde, paramedici, tandheelkunde en geneeskunde het die vergadering bygewoon. Daar is samesprekings oor kliniese epidemiologie gehou asook ‘n spesiale werkswinkel waar akademici van drie Suid-Afrikaanse universiteite, asook die Universiteit van Ibadan in Nigerië hul ervarings van na-graadse opleiding gedeel het.

Daar is ook ‘n tussentydse uitvoerende komitee verkies wat die vereniging sal bestuur tot die eerste algemene jaarvergadering in 2014. Lede van die tussentydse uitvoerende kommitee is: Prof Jimmy Volmink (president); Dr Newton Kumwenda (adjunk-president), Prof Taryn Young (sekretaresse) en Dr Nandi Siegfried (tesourier) en vyf ander lede, insluitend verteenwoordigers van IEA en INCLEN.

 

Fakulteit aangewys as Biobank vir sub-Sahara Afrika

Die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW) by die Universiteit Stellenbosch en die Nasionale Gesondheidslaboratoriumdiens (NHLS) in die Tygerberghospitaal is deur die Nasionale Kankerinstituut (NCI) aangewys as die perseel vir die eerste sub-Sahara Afrika AIDS Malignancy Consortium (AMC).

Die hoof navorser van die projek is Prof Johann Schneider, hoof van die Afdeling Anatomiese Patologie, en mede-navorsers Profs Akin Abayomi, hoof van die Afdeling Hematologiese Patologie,  Rajiv Erasmus, hoof van die Afdeling Chemiese Patologie en Wolfgang Preiser, hoof van die Afdeling Geneeskundige Virologie.

Die biobank sal biologiese-monsters hanteer van pasiënte met MIV-verwante maligniteite wat deelneem aan AMC kliniese proewe in Afkrika. Die biobank sal as deel van die AIDS Cancer Specimen Resource (ACSR) ook relevante biologiese-monsters en data versamel en onderhewig aan gestandaardiseerde operasionele prosedures bekikbaar stel aan goedgekeurde navorsers met eties-goedgekeurde navorsings projekte. Sodanige ondersteuning aan navorsers sal morfologiese, -proteomiese en -genomiese navorsing oor VIGS vewante maligniteite sterk bevorder.

“Die biobank is ‘n waardevolle hulpbron vir navorsers en is veronderstel om navorsing in Afrika ‘n hupstoot te gee,” het Prof Sylvia Silver van die George Washington Universiteit se Skool van Geneeskunde en Gesondheidwetenskappe (SMHS) en die ACSR tydens ‘n besoek aan die FGGW gesê. Silver, ‘n professor van patologie by die SMHS, en direkteur van die Ooskus ACSR, sal die span by die FGGW help met advies oor beste praktyk met die vestiging van die sub-Sahara Afrika Biobank wat teen vroeg 2014 gereed sal wees.

Dié fasiliteit sal ook opleiding aan navorsers vanuit Afrika bied en beoog om deur middel van ‘n gemeenskapsuitreikaksie die publiek in te lig oor die positiewe impak van bio-bewaring en genomika op die gesondheid van mense in Afrika.

“Hierdie projek is baie waardevol vir die universiteit, die land en ook die hele Afrika-kontinent,” het Schneider gesê. “Dit sal nie net navorsing bevorder nie, maar sal ook help met die ontwikkeling van beste praktyke vir die stigting en behoud van ‘n wêreldklas biobank in Afrika.”

Die biobank hou verband met die voortgesette H3Afrika-befondse projek, bekend as die Kaapstad H3Afrika Biobank, wat studies oor biodiversiteit, siekte en farmakogenomika in bevolkingsgroepe in Afrika fasiliteer.

Die biobank sal opgestel word oor ‘n tydperk van drie jaar en word befonds deur ‘n R6.7 miljoen toekenning van AMC.

Profs Nico Gey van Pittius, Johann Schneider, Silvia Silver, Wolfgang Preiser en Jimmy Volmink.

 

 

 



 

Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 6
Tygerbergstudent trek voordeel uit dekaan se 'neknomination'

Sizathina Dlamini ontvang die bydra namens die Tygerberg lede van die US-koor.

In reaksie op die Rektor, Prof Russel Botman se uitdaging (neknomination), het prof Jimmy Volmink, Dekaan van die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe, R2000 bygedra tot die fondsinsamelingsinisiatief van die Tygerberg-lede van die Stellenbosch Universiteitskoor. Hulle samel geld in vir hul toer na die Wêreld Koorkampioenskappe in Latvië later vanjaar.

Kliek hier vir artikel en video


 

 

Tygerbergstudent trek voordeel uit dekaan se 'neknomination'

Sizathina Dlamini ontvang die bydra namens die Tygerberg lede van die US-koor.


In reaksie op die Rektor, Prof Russel Botman se uitdaging (neknomination), het prof Jimmy Volmink, Dekaan van die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe, R2000 bygedra tot die fondsinsamelingsinisiatief van die Tygerberg-lede van die Stellenbosch Universiteitskoor. Hulle samel geld in vir hul toer na die Wêreld Koorkampioenskappe in Latvië later vanjaar.

Prof Botman het die dekane van die 10 fakulteite van die universiteit uitgedaag nadat hy in reaksie op 'n uitdaging (nek nomination) van mnr MJ Dippenaar, die voorsitter van die Studenteraad, Saterdagoggend R10 000 namens sy gesin aan die iShack-projek in Enkanini, Stellenbosch, geskenk het.

Volgens prof Volmink is die studente van die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe bekend vir hul akademiese uitnemendheid, maar word nie altyd erken vir hulle aktiwiteite buite die klaskamer nie. Die fakulteit moedig studente aan om deel te neem aan buitemuurse aktiwiteite soos die Wêreld Koorkampioenskappe.

“Ons ondersteun graag ons studente om hierdie belangrike wêreldgeleentheid by te woon en glo dat dit ‘n verrykende ervaring vir hulle sal wees,” het prof Volmink gesê.

 


 

 

Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 7
Miljoene vir omvattende MIV-program Fakulteit ontvang befondsing vir nuwe toerusting van NNS Internasionale samewerking lei tot hoë-vlak werkswinkel
Die South to South-program vir omvattende Gesins- MIV-sorg en -behandeling het befondsing van $15 miljoen vanaf USAID ontvang. Dié 5-jaar toekenning sal 'n opleidings- en mentorskap program befonds. Hierdie program is ontwikkel deur South to South om ondersteuning en opleiding aan gesondheidswerkers, wat betrokke is by pediatriese en adolessente MIV, die voorkoming van moeder-tot-kind oordraging en psigososiale ondersteuning, te bied. Die program sal ondersteuning bied aan gesondheidswerkers in al nege provinsies in SA.

 

Drie navorsers van die FGGW het befondsing vir die aankoop van groot instrumente ontvang vanaf die Nasionale Navorsingstigting (NNS) as deel van die Nasionale Toerustingsprogram 2013.Die ontvangers is, Prof Quinette Louw van Fisioterapie vir 'n draagbare biomeganiese analitiese stelsel; Prof Paul van Helden van Molekulêre Biologie en Menslike Genetika vir 'n Q Exactive Mass Spectrometer; en Prof Gerhard Walzl van dieselfde afdeling vir 'n vloeisitometer, BD FACS Jazz Sorter.
Proff Quinette Louw, Paul Van Helden en Gerhard Walzl
 
Die werkswinkel aanbieders in die voorste ry, van links-na-regs, is Allan Wilson, Andrew Field, Colleen Wright en Nick Dudding.
‘n Vier-dag werkswinkel in Fynnaald- aspirasiebiopsie (FNAB) en Ginekologiese Sitologie was onlangs by die US se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW) aangebied.

 

 

Fakulteit ontvang befondsing vir nuwe toerusting van NNS
 
Proff Quinette Louw, Paul Van Helden en Gerhard Walzl

Drie navorsers van die FGGW het in terme van die Nasionale Toerustingsprogram vir 2013, befondsing van die Nasionale Navorsingstigting (NNS) ontvang vir die aankoop van groot instrumente:

Fisioterapie: ‘n draagbare stelsel
Prof Quinette Louw van Fisioterapie het befondsing ontvang vir ‘n draagbare biomeganiese analitiese stelsel wat omvattende analises van menslike beweging lewer. Die mobiliteit van die stelsel maak dit vir die fisioterapeute moontlik om die instrument na enige plek te vervoer en daar te gebruik.  As sulks sal dit samewerking met navorsingsvennote in Afrika bevorder, sê Louw. Die instrument van R1.3 miljoen sal teen die einde van die jaar in werking wees.

Molekulêre Biologie:  ‘n Massa spektrometer
Prof Paul van Helden van Molekulêre Biologie en Menslike Genetika het befondsing van bykans R10 miljoen ontvang vir die aankoop van massa spektrometer, bekend as ‘n Q Exactive Mass Spectrometer. Hierdie hoogs gesofistikeerde instrument word gebruik vir proteonomiese en metaboliese navorsing. “Dit stel navorsers in staat om om proteïne en proteïnveranderings in enige organismes te ondersoek – hetsy monsters van bakterieë,  plante, diere of die mens, sê dr Salome Smit.

Die Q Exactive mass spektrometer sal deel vorm van die dienste wat die US se Sentrale Analitiese Fasiliteit  lewer. “Ons proteonomiese laboratorium is nou die mees gevorderde laboratorium van hierdie aard in die land, en ons bedien alle universiteite. Ons poog om innoverende proteonomiese navorsing van wêreldgehalte te lewer,” sê Smit.

En ‘n vloei-sitometer
Prof Gerhard Walz, ook van Molekulêre Biologie en Menslike Genetika, het befondsing van R6 miljoen ontvang vir die aankoop van die sg BD FACS Jazz Sorter – ‘n instrument wat gebruik word vir die karakterisering van selle en klein mikro-organismes. Die organismes word ondersoek nadat hulle geëtiketteer en met ‘n fluoressente kleurstof geaktiveer is.

“Die Immunologie navorsingsgroep in ons Afdeling doen navorsing wat lei tot die ontdekking van nuwe biomerkers vir TB-infeksie, behandeling en siekte-ontwikkeling, sê dr André Loxon. “Ons het deur verskillende projekte, nuwe selle en sitokiene geïdentifiseer wat ‘n rol speel tydens TB-infeksie en behandeling van die siekte. Die FACS Jazz-instrument sal ons in staat stel om die selle waarin ons belangstel, te selekteer en indiepte studies te doen van die rol wat die selle speel tydens tuberkulose-infeksie.”

 

Internasionale samewerking lei tot hoë-vlak werkswinkel Fynnaald-aspirasiebiopsie en ginekologiese sitologie
Die werkswinkel aanbieders in die voorste ry, van links-na-regs, is Allan Wilson, Andrew Field, Colleen Wright en Nick Dudding.

‘n Vier-dag werkswinkel in Fynnaald-aspirasiebiopsie (FNAB) en Ginekologiese Sitologie was onlangs by die Universiteit Stellenbosch se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW) aangebied.


Meer as 70 patoloë en sitotegnoloë vanoor Suid-Afrika en suidelike Afrika het die werkswinkel bygewoon.

Hierdie geleentheid was ‘n samewerking tussen prof Andrew Field van die Notre Dame Universiteit in Australië, prof Colleen Wright van die FGGW se Afdeling vir Anatomiese Patologie, en die Nasionale Gesondheidslaboratoriumdienste in Port Elizabeth. Twee spesialis sitotegnoloë van die Verenigde Koningkryk, Allan Wilson, die voorsitter van die Britse Vereniging vir Sitopatologie, en Nick Dudding, voorsitter van die Internasionale Akademie van Sitologie, het interaktiewe seminaars aangebied oor ginekologiese sitologie.

Prof Field is ook die vise-president van die Internasionale Akademie vir Sitologie (IAC), ‘n lid van die IAC Taakmag vir Sitologie Opleiding in Onwikkelende Lande, en die mede-voorsitter van die IAC Opleiding en QA-komitee met ‘n spesiale opdrag om IAC-tutoriale in ontwikkelende lande daar te stel. Prof Wright is ook ‘n lid van die IAC Opleiding- en QA-komitee en die IAC Taakmag vir Sitologie Opleiding in Onwikkelende Lande.

Volgens prof Wright is hierdie internasionale werkswinkel hier by die FGGW gehou om te help om die tekort aan patoloë en laboratorium-vaardighede op die Afrika-kontinent aan te spreek.

Sitologie en veral FNAB help met noodsorgprioriteitsbepaling en verskaf vinnige diagnose van diegene met infeksiesiektes soos TB om bestuur te word sonder chirurgiese bemiddeling en sonder toelating by die hospitaal. Sputum sifting kan pasiënte met ‘n long-karsinoma identifiseer en so hul oorplasing na sentrums vir behandeling of palliatiewe sorg fasiliteer.

“Daar is baie sentrums van uitnemendheid in Suid-Afrika en Afrika waar sitologie van ‘n baie hoë gehalte toegepas word,” sê Wright. “Met behulp van die IAP moet hierdie sentrums hul kundigheid uitbrei na ander wat nog besig is om te leer.”

Vir die afgelope agt jaar bied die Universiteit Stellenbosch ‘n afstandsonderrig Meestersgraad in Sitopatologie aan, wat dit moontlik maak vir patoloë om enige plek in Afrika hierdie vaardighede aan te leer.

“Befondsing was ‘n problem, maar die Universiteit Stellenbosch, onder leiding van prof Johann Schneider het onlangs beurse ontvang om student by te staan,” sê Wright.

 

 

Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 9

 

Diversiteit feestelik gevier - Die Fakulteit in konsert



Beethoven en Bollywood het die verhoog gedeel tydens die FGGW se heel eerste galakonsert waar die uitsonderlike diversiteit van die fakulteit feestelik gevier is.

Meer as 120 studente en personeellede – insluitend die dekaan, Prof Jimmy Volmink – het die gehoor vermaak met musiek, sang en dans.

“Ons fakulteit verwelkom diversiteit,” het prof Volmink gesê.  “Ons glo dit
is ʼn eienskap wat ons beter en sterker maak – en as sulks verdien dit om paslik gevier te word.”

Die verskeidenheidskonsert het voorsiening gemaak vir alle smake – of dit nou ʼn Tchaikovsky-komposisie vir orkes was, die jazz van Frank Sinatra of iets meer kontemporêr soos Rihanna of Adele.

Onder diegene wat opgetree het, was die nasionale Sêr-wenners, Hippokrates Dames; die wenner van Maties Talent, moderne danser Siphokazi Nkozi; Code Red, die bronsmedalje-wenner tydens die Westelike Provinsie se Hip Hop-kampioenskap; SU se gevierde mediese orkes – en vanselfsprekend, die personeel a Capellagroep waarin Volmink sy sangtalent op die verhoog ten toon ge
stel het.

Die FGGW se galakonsert is op Vrydag, 11 Oktober, in die Hugo Lambrechts-ouditorium in Parow gehou.


 

 

 

Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 10
Nuwe TB-middel op die horison Beter oogsorg met moderne tegnologie
       
Prof Andreas Diacon (links) en Dr Florian von Groote-Bidlingmaier Dr William Mapham (links) met Prof Kovin Naidoo van die Brien Holden Vision Institute

‘n Belowende nuwe middel vir die behandeling van multi-weerstandige (MDR) TB het onlangs voorwaardelike goedkeuring van die Europese Medisyne-agentskap ontvang en ‘n navorsingseenheid, verbind tot die Universiteit Stellenbosch, het ‘n sentrale rol gespeel in hierdie proses.

‘n Kliniese assistent by die Universiteit Stellenbosch se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe se Oogheelkunde-afdeling, Dr William Mapham, het onlangs ‘n R1 miljoen navorsing-ontwikkelingsbeurs ontvang van SAB vir die “Vula” oogheelkunde selfoon applikasie.

 

 

Nuwe TB-middel op die horison

Prof Andreas Diacon (links) en Dr Florian von Groote-Bidlingmaier

‘n Belowende nuwe middel vir die behandeling van multi-weerstandige (MDR) TB het onlangs voorwaardelike goedkeuring van die Europese Medisyne-agentskap ontvang en ‘n navorsingseenheid, verbind tot die Universiteit Stellenbosch, het ‘n sentrale rol gespeel in hierdie proses.

Die middel, genaamd Delamanid, is ontwikkel deur die Japanese farmaseutiese maatskappy Otsuka, en is getoets deur TASK Applied Science, ‘n kliniese navorsingseenheid wat deur Andreas Diacon, professor in Geneeskundige Fisiologie by die FGGW gestig is en bestuur word.

“Ons was eerste in die wêreld om Delamanid aan ‘n TB pasiënt te gee, en ons het ook die eerste verslag oor die gebruik van Delamanid op TB pasiënte gepubliseer,” sê TASK-direkteur, dr Florian von Groote-Bidlingmaier, ‘n interne geneeskunde en pulmonologie spesialis verantwoordelik vir die MDR-TB-proewe by die Brooklyn Long-hospitaal.

Dalamanid is ‘n nuut-ontwikkelde middel (‘n sogenaamde nitro-dihydroimidazo-oxazole) met ooreenkomste met huidige antibiotika, maar word nuut aangewend vir tuberkulose behandeling. Dit is een van verskeie medikasies wat tans ontwikkel word, en is slegs die tweede tuberkulose teen-middel (buiten bedaquiline) in dekades wat positiewe terugvoer van ‘n internasionale medisyne-owerheid ontvang het.

‘n Twee-maande lange studie op pasiënte met MDR-TB het gevind dat behandeling aansienlik meer effektief is wanneer Delamanid by die standaard behandeling gevoeg word, teenoor die standaard behandeling alleen. Dit newe-effekte profiel is ook gunstig.

“Met die groeiende koers van middel-weerstandige TB het ons dringend nuwe medisyne nodig om pasiënte te behandel,” sê Von Groote-Bidlingmaier. “Hoewel Delamanid alleen nie die oplossing is nie – TB-behandeling behels altyd kombinasie-terapie –kan dit moontlik in die toekoms deel uitmaak van ‘n kombinasie-gesondheidsreël saam met ander nuwe middels.”

Alhoewel Delamanid nie huidiglik in Suid-Afrika goedgekeur is nie, sê Von Groote-Bidlingmaier is hy oortuig dat dit in die nabye toekoms vir TB-pasiënte hier beskikbaar sal wees.

Pasiënte is onlangs gewerf vir ‘n groot fase-III studie wat die doeltreffendheid en veiligheid van Delamanid oor ‘n tydperk van ses maande sal toets, en vanuit ongeveer 20 internasionale toets-sentrums het TASK die meeste pasiënte gewerf.


 

Beter oogsorg met moderne tegnologie  
 
Dr William Mapham (links) met Prof Kovin Naidoo van die Brien Holden Vision Institute  

 

‘n Kliniese assistent by die Universiteit Stellenbosch se FGGW se Oogheelkunde-afdeling, Dr William Mapham, het onlangs ‘n R1 miljoen navorsing-ontwikkelingsbeurs ontvang van SAB vir die “Vula” oogheelkunde selfoon applikasie.

Hierdie selfoon “app”, soos wat hierdie programme oor die algemeen na verwys word, is ontwerp om mense bewus te maak van ooggesondheid, kan ‘n eenvoudige oogtoets doen, en kan pasiënte in kontak sit met oogheelkundiges.

“Die app kan ook in die toekoms gebruik word deur lede van die publiek om mediese opinies van oftalmoloë te ontvang, of om afsprake te reël,” sê Mapham.

Mapham is geinspireer om die app te ontwikkel nadat hy in landelike gebiede in Swaziland en die Oos-Kaap gewerk het waar mense min of geen toegang tot oogklinieke het nie. “In afgeleë gebiede van die ou Transkei het ek op mense afgekom wat al vir jare lank blind is en katarak-operasies benodig om hul sig te herwin. Hopelik sal hierdie app gebruik word om mense met oogprobleme in landelike gebiede te help om so gou as moontlik behandeling te kry, in plaas daarvan om vir jare lank met voorkombare blindheid te sukkel,” sê Mapham.

Hy het vroeër in New York en Washington gewerk waar hy mediese selfoon apps ontwikkel het.

In 2008 het sy artikel genaamd, Mobile phones: Changing health care one SMS at a time in die South African Journal of HIV Medicine verskyn.

Die “Vula” app is ook die fokus van sy MMed-dissertasie en hy beoog om die oftalmologie-afdeling se verwysingstelsel daarmee te verbeter. Dit word ook ondersteun deur die Brien Holden Vision Institute.

Die naam, “Vula”, beteken “oop” en is afkomstig van die naam van die oogkliniek in Swaziland, Vula Amehlo. “Die vooruitstrewende Dr Jono Pons is in beheer van die kliniek wat mense van regoor Swaziland, sowel al die naburige Mosambiek bedien. Sodra die app beskikbaar is sal dit hopelik ook in die kliniek gebruik word waar sy naam vandaan kom,” sê Mapham.

Die app sal in twee liggings getoets word: in ‘n stedelike gebied by die Tygerberg-hospitaal, en in ‘n landelike area by die Mosvold-hospitaal in die noorde van Kwa-Zulu Natal. Sodra die toetsing voltooi is sal “Vula” beskikbaar gestel word by app-winkels, hopelik teen Julie vanjaar. Daar is ‘n moontlikheid dat dit in die toekoms in verskillende tale vertaal sal word en in ander lande gebruik sal word.

Die R1 miljoen-toekenning van SAB sal aangewend word vir die ontwikkeling, programmering, toetsing, bemarking en verdere ontwikkeling van die app.

 

Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 11
Afrika Kanker-instituut bekendgestel
Op die foto is (agter links na regs) Dr Oliver Bogler (Universiteit van Texas MD Anderson Kankersentrum), Proff Eugene Cloete (US Vise-Rektor: Navorsing & Innovering), Vikash Sewram (Direkteur: AKI), Nico Gey van Pittius (FGGW Visedekaan: Navorsing); Jimmy Volmink (FGGW Dekaan), Prof Branislav Jeremic (Hoof: Afdeling Radiodiagnose en Onkologie). (Voor links) Dr Kathleen Schmeler (MD Anderson Kankersentrum); Dr Shubhra Ghosh (MD Anderson Kankersentrum).

 

Die Universiteit Stellenbosch (US) het onlangs die Afrika Kanker-instituut (AKI) bekendgestel. Die instituut poog om die voorkoming, diagnose en bestuur van kanker in Afrika te verbeter deur middel van hoëvlak kankernavorsing.

"Meeste soorte kanker kan behandel word en baie is geneesbaar. Maar steeds het baie mense in Afrika nie toegang tot basiese dienste vir diagnose en behandeling nie," het prof Jimmy Volmink, dekaan by die US se Fakulteit van Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW), gesê.

Daar is 'n enorme behoefte aan intervensies wat sal help om kanker te voorkom en toegang tot behandeling en versorging van kankerpasiënte op die Afrika-vasteland te verbeter. "Kanker word afgeskeep in Afrika. Ons loop blindelings in 'n vloedgolf van kanker in, en dit gaan rampspoedige gevolge hê," het Volmink gesê.

Kliek hier vir artikel en video

 

 

 

Afrika Kanker-instituut bekendgestel

Die Universiteit Stellenbosch (US) het onlangs die Afrika Kanker-instituut (AKI) bekendgestel. Die instituut poog om die voorkoming, diagnose en bestuur van kanker in Afrika te verbeter deur middel van hoëvlak kankernavorsing.

"Meeste soorte kanker kan behandel word en baie is geneesbaar. Maar steeds het baie mense in Afrika nie toegang tot basiese dienste vir diagnose en behandeling nie," het prof Jimmy Volmink, dekaan by die US se Fakulteit van Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW), gesê.

Daar is 'n enorme behoefte aan intervensies wat sal help om kanker te voorkom en toegang tot behandeling en versorging van kankerpasiënte op die Afrika-vasteland te verbeter. "Kanker word afgeskeep in Afrika. Ons loop blindelings in 'n vloedgolf van kanker in, en dit gaan rampspoedige gevolge hê," het Volmink gesê.

Volgens hom is die US goed geplaas om hierdie uitdagings aan te spreek. Alhoewel die AKI by die FGGW gesetel is, is kankernavorsing by die universiteit nie beperk tot hierdie fakulteit nie en verskeie afdelings en eenhede by sewe ander fakulteite doen ook kankernavorsing.

"Ons span ons kragte saam deur al ons aktiwiteite onder een sambreel te plaas," het prof Eugene Cloete, viserektor (navorsing en innovasie) van die US, gesê.

Volgens prof Vikash Sewram, die AKI se nuut-aangestelde direkteur, dra kanker grootliks by tot nie-aansteeklike siekte- en sterftesyfers in Afrika. "Kanker is die sesde grootste oorsaak van sterftes in Suid-Afrika en is 'n enorme probleem vir openbare gesondheid," het hy gesê.

Volgens Sewram is die AKI ten doel om tot 'n internasionaal-erkende, omvattende kankernavorsingsentrum te ontwikkel, en multidissiplinêre navorsing te doen wat relevant is tot Afrika. "Die AKI bied ook 'n platform vir akademiese groei en kennis-ontwikkeling in die strewe na hoë-gehalte bewysgebaseerde kankersorg. Navorsing by die AKI strek oor die kanker-kontinuum en sal voorkoming, beelding, vroeë opsporing, diagnose, behandeling en selfs palliatiewe sorg insluit," het hy gesê. 

Volmink het die belangrikheid van samewerking beklemtoon en gesê die AKI sal 'n voorstaander vir die bekamping van kanker op die Afrika-vasteland wees. "Ons kan dit selfs beter doen as ons saam met ander instansies in Suid-Afrika, Afrika en elders werk wat ons visie deel," het hy gesê.

Sue Janse van Rensburg, Hoof- uitvoerende beampte van die Kankervereniging van Suid-Afrika (KANSA), het gesê: "Die vestiging van die Afrika Kanker-instituut sal nie net 'n uitgebreide platform vir kanker en kankerverwante navorsing in Suid-Afrika en op die Afrika kontinent fasiliteer nie, maar ook geleenthede bied om die spesifieke beperkinge in hulpbron-ontwikkeling en gemeenskapsdiens aan te spreek.

"KANSA, as 'n leidende nie-winsgewende organisasie in kankerbeheer en -navorsing, is baie dankbaar vir die geleentheid om deel te wees van hierdie baie opwindende inisiatief van die US. Dit sal beslis 'n positiewe impak hê op die toenemende las van kanker in Afrika en meer spesifiek Suid-Afrika."

Die AKI het reeds 'n memorandum van verstandhouding met die Universiteit van Texas se MD Anderson Kankersentrum gesluit. Hierdie verstandhouding vergemaklik die gesamentlike ontwikkeling van opleidingsprogramme, uitruilprogramme tussen fakulteite, die ontwikkeling van spesifieke onkologie-kursusse en navorsingsprojekte wat die kennis van kanker sal uitbrei en kankerbehandeling verbeter.

"MD Anderson is trots op die vennootskap met die Afrika Kanker-instituut. Ons het 'n gedeelde missie om kanker uit te wis, en sien uit daarna om saam te werk aan inisiatiewe wat kapasiteit sal bou vir gevorderde kankerbehandeling in Afrika," het dr Oliver Bogler, senior adjunk-president: akademiese aangeleenthede by die MD Anderson Kankersentrum, gesê.

"Kanker verskil oor geografiese, etnies, ras en kultuur-spektrums regdeur die wêreld. Ons is opgewonde oor nuwe geleenthede om ons kennis van kanker te verdiep met die bekendstelling van die Afrika Kanker-instituut by die Universiteit Stellenbosch," het dr Shubhra Ghosh, projek-direkteur van die Globale Akademiese Programme by die MD Anderson Kankersentrum gesê.

 

Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 12
Hoogste erkenning vir mediese student Fakulteitstudente presteer by Rektor se Toekenningsaand Tygermaties aanvaar vir Oxford- elektiewe
 
‘n Pas-gegradueerde mediese student aan die  Stellenbosch Universiteit se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW), Jonas Bovijn, het verlede jaar die gesogte kanseliersmedalje ontvang - en ‘n meer geskikte kandidaat was daar nie.
Nie net het Jonas verlede jaar sy MB, ChB-graad cum laude ontvang nie, hy spog ook met ‘n besondere prestasie dat hy al 38 modules van die ses studiejare met onderskeiding geslaag het, en hy het die program met ‘n gemiddelde prestasie van 86,21% voltooi.

 

Die Universiteit Stellenbosch het verlede jaar uitnemendheid gevier tydens 'n toekenningsgeleentheid waar top akademiese presteerders, studente wat uitblink ten spyte van teenspoed en 'n uitstaande alumni vir hul prestasies vereer is.  Die FGGW studente het uitgeblink tydens hierdie geleentheid. Op die foto is Naseeha Bhyat, Niel Adams, Salwah Salie saam met die Ganya-tweeling Wanele en Wandile.
Lees meer oor die vier nuwe ontvangers van die uitstygtoekennings
Lees meer oor die toekenningsaand en ontvangers
Twee Tygermaties is deel van ‘n groep van slegs 50 mediese studente van reg oor die wêreld wat gekies is om vanjaar ‘n elektiewe module by Oxford Universiteit te doen. Duisende studente doen jaarliks aansoek vir die kursus.

Nabeela Kajee en Chad Beyer, albei vierde jaar mediese studente by die FGGW vlieg in Oktober na die Verenigde Koningkryk waar hulle afsonderlik vier en agt weke sal deurbring vir hulle elektiewe programme.


 

 

Hoogste erkenning vir mediese student
Die dekaan, Prof Jimmy Volmink, wens Jonas Bovijn geluk met sy prestasie

‘n Pas-gegradueerde mediese student aan die  Stellenbosch Universiteit se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW), Jonas Bovijn, het verlede jaar die gesogte kanseliersmedalje ontvang - en ‘n meer geskikte kandidaat was daar nie.

Nie net het Jonas verlede jaar sy MB, ChB-graad cum laude ontvang nie, hy spog ook met ‘n besondere prestasie dat hy al 38 modules van die ses studiejare met onderskeiding geslaag het, en hy het die program met ‘n gemiddelde prestasie van 86,21% voltooi. Hy is slegs die tweede student in die meer as 50 jaar bestaan van die fakulteit wat elke vakgebied in die MB, ChB-program met onderskeiding slaag.

“Dit was harde werk, maar ek het ‘n passie vir medies en die wetenskappe, en dus was dit altyd interessant en stimulerend,” sê ‘n beskeie Jonas nadat hy tydens die MB, ChB-eedaflegging as beste student in patologie, verloskunde en ginekologie en urologie aangewys is en ook vereer is met die goue medalje van die FGGW vir die beste student oor die ses studiejare van die program.

“Ek geniet die wetenskaplike sowel as die menslike aspekte van die mediese veld,” sê Jonas. Hy doen in 2014 sy praktiese jaar by Tygerberghospitaal en sê hy geniet dit om met mense van alle lewensterreine kontak te maak. “Die mediese veld gee jou die geleentheid om regtig ‘n verskil te maak aan baie mense se lewens,” sê hy.

Buiten al hierdie akademiese prestasies het hy ook verskeie akademiese meriete-toekennings en erkennings vir voorgraadse studie ontvang, insluitend:
•    Die rektorstoekenning in 2009 as een van die top 30 studente aan die US.
•    Die beste student van sy klas in elke jaar.
•    Akademiese erekleure van die Tygerberg Studenteraad.
•    Die rektorstoekenning vir voortreflike akademiese prestasie.
•    Hy was een van 52 mediese studente wêreldwyd wat uitgenooi was om die New England Journal of Medicine 200th Anniversary Symposium in Boston in die VSA by te woon nadat hy ‘n essay-kompetisie by die mediese joernaal gewen het.
•    Hy is ‘n lid van die Golden Key Society wat bestaan uit die top 15% studente by die US.
•    Hy het die Huis Hippokrates-toekenning ontvang vir uitsonderlike akademiese prestasie.
•    Hy het as medevoorsitter opgetree by die hoofsessie van die FGGW se akademiese jaardag.

Jonas is ook ‘n aktiewe navorser en was die hoofouteur van ‘n artikel, getiteld “Identifying predictors of mitral valve tears resulting from percutaneous balloon mitral valvotomy” wat in die SA Heart Journal  verskyn het, en ook ‘n plakkaataanbieding by die 6th World Congress for Paediatric Cardiology and Cardiac Surgery was. Hy het ook ‘n aanbieding “Percutaneous balloon mitral valvotomy: Why mitral valves tear” by die 57ste Akademiese Jaardag van die FGGW gegee.

Hy het homself verder op die navorsingsterrein onderskei deur betrokke te raak by mediese navorsings-werkwinkels en -projekte, ‘n vereniging vir studentenavorsing op die Tygerbergkampus te stig, en ook navorsing onder ander studente te bevorder.

Bo-en-behalwe sy akademiese prestasies was Jonas gedurende sy ses jaar op die Tygerbergkampus ook betrokke by verskeie sport- en kultuuraktiwiteite:
•    Van 2008 tot 2011 het hy hokkie gespeel vir die mans tweede span van die Tygerbergkampus.
•    As ondervoorsitter en voorsitter gedien op die paneel wat die verkiesing van die TSR koördineer en reël.
•    Joernalis en sub-redakteur vir die studentekoerant, t’Maties.
•    Voorsitter van die Filosofie-vereniging.
•    Hy het op verskeie komitees van Huis Hippokrates gedien.
•    Hy was betrokke by die Tutor/Mentor-program vir eerstejaarstudente.
•    Op die Kultuur-komitee van die Tygerberg Studenteraad gedien.
•    In 2010 was hy een van 99 studente in Suid-Afrika wat die “BYM-summit” (Brightest Young Minds) bygewoon het.
•    Hy was lid van die Maties Gemeenskapsdiens-vereniging.
•    Studenteverteenwoordiger op die Reëlingskomitee van die FGGW se Akademiese Jaardag.
•    Beoordelaar by die Akademiese Jaardag.

In sy vrye tyd sê Jonas geniet hy dit om kitaar te speel en tyd saam met sy familie en vriende deur te bring. Van sy ander belangstellings sluit in kosmaak, lees, musiek en sport.

In sy motivering vir Jonas se benoeming  skryf dekaan Prof Jimmy Volmink: “Dit is vir die FGGW ‘n besondere voorreg om vir Jonas vir die Kanseliersmedalje te benoem… daar kan nie ‘n meer gepaste wyse gevind word om hierdie talentvolle jong man vir sy uitmuntende akademiese en ander prestasie met die Kanseliersmedalje te beloon nie.”


Tygermaties aanvaar vir Oxford- elektiewe  
 
Nabeela Kajee en Chad Beyer  

 

Twee Tygermaties is deel van ‘n groep van slegs 50 mediese studente van reg oor die wêreld wat gekies is om vanjaar ‘n elektiewe module by Oxford Universiteit te doen. Duisende studente doen jaarliks aansoek vir die kursus.

Nabeela Kajee en Chad Beyer, albei vierde jaar mediese studente by die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe, vlieg in Oktober na die Verenigde Koningkryk waar hulle afsonderlik vier en agt weke sal deurbring vir hulle elektiewe programme.

Nabeela doen haar elektief in algemene interne geneeskunde en Chad in psigiatrie.

“Oxford in een van die top mediese skole in die wêreld en het ‘n baie goeie program,” sê Nabeela. “Ek sien uit daarna om vir ‘n maand lank ‘n Oxford-student te wees en meer te leer oor hulle benadering tot mediese onderrrig.”

“Ek wil myself verdiep in die Oxford-kultuur,” sê Chad. “Hulle het ‘n baie sterk psigiatrie-program.”

Nabeela glo dat dit die “wêreldklas” opleiding is wat hulle by die Universiteit Stellenbosch ontvang het wat hulle gehelp het om by Oxford aanvaar te word.

“Ons was goed voorbereid om met studente van die wêreld se beste mediese skole mee te ding, want ek dink die Universiteit Stellenbosch is ook een van hulle.”
 

 

 

Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 13

Patologie neem opleiding na nuwe vlakke

Opleiding met 'n verskil Internasionale befondsing gee nagraadse opleiding 'n hupstoot 

Die Afdeling Chemiese Patologie by die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe het ‘n module ontwikkel wat enig in sy soort is—dit bied nie net opleiding in chemise patologie nie, maar maak ook toekomstige patoloë touwys oor hoe om ‘n laboratorium doeltreffend te bestuur. En hierdie program is so suksesvol dat patoloë en laboratorium tegnoloë van reg oor Afrika daarvoor inskryf.

“Mense besef nie dat as jy foute in die laboratorium maak, dit ‘n effek kan hê op pasiënte nie,” het Prof Rajiv Erasmus, hoof van die Afdeling Chemiese Patologie gesê. “Daarom handel hierdie laboratorium-bestuursprogram oor die verbetering van gehalte van laboratorium toetse.

Die Patologie Departement by die Universiteit Stellenbosch se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW) is gekies as vennoot vir die intra-ACP (Afrika Karibies- en Stille Oseaan groep lande) akademiese mobiliteitskema.

Hierdie skema, wat befonds word deur die Europese Unie, ondersteun hoër onderrig tussen lande in Afrika, Karibies- en Stille Oseaan-eilande, en bevorder volhoubare ontwikkeling en armoede verligting deur meer opgeleide en gekwalifiseerde hoë-vlak mannekrag in ACP-lande beskikbaar te stel.


 

 


Opleiding met 'n verskil

Die Afdeling Chemiese Patologie by die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe het ‘n module ontwikkel wat enig in sy soort is—dit bied nie net opleiding in chemise patologie nie, maar maak ook toekomstige patoloë touwys oor hoe om ‘n laboratorium doeltreffend te bestuur. En hierdie program is so suksesvol dat patoloë en laboratorium tegnoloë van reg oor Afrika daarvoor inskryf.

“Mense besef nie dat as jy foute in die laboratorium maak, dit ‘n effek kan hê op pasiënte nie,” het Prof Rajiv Erasmus, hoof van die Afdeling Chemiese Patologie gesê. “Daarom handel hierdie laboratorium-bestuursprogram oor die verbetering van gehalte van laboratorium toetse.

“Gewoonlik is die opleiding van patoloë en senior tegnoloë baie akademies - dit fokus op die meganismes van siektes en hoe dit toetse affekteer, dit kyk nie na hoe om ‘n laboratorium te bestuur nie,” het Erasmus gesê. Die kurses behandel praktiese kwessies soos strategiese en operasionele beplanning van ‘n laboratorium, begrotings, die skryf van tegniese verslae, en selfs personeelbestuur. “Mens dink nie so nie, maar eintlik het al hierdie goed ‘n impak op die gehalte van toetse,” het Erasmus gesê

Die program is erken deur die International Federation of Clinical Chemistry (IFCC), wat vir die afgelope drie jaar tegnoloë en patoloë van ander Afrika-lande borg om die kursus by te woon.

‘n Gedeelte van die program wys studente hoe om die doeltreffendheid van ‘n laboratorium te meet deur middel van ‘n kliniese oudit waar dit teen ‘n maatstaf gemeet word. “Deur so ‘n ‘leemte analise’ kan ‘n laboratorium bestuurder bepaal waar die problem is, en dit korrigeer,” het Erasmus gesê.

“Laboratoriums in Afrika het baie uitdagings,” het die program-koӧrdineerder, Dr Annalise Zemlin, gesê. “Maar met behulp van die laboratorium-bestuursprogram en –oudits kan hulle identifiseer waar die problem lê en dit regstel.” Volgens haar het een van verlede jaar se studente onlangs navorsing gepubliseer van data wat ingewin is van ‘n oudit nadat die student die kursus bygewoon het. “Op sy beurt kan daardie inligting weer gebruik word om die gehalte van laboratorium toetse hier te toets.”

Een van die internasionale studente wat deur die IFCC geborg is, Raphael Chileshe, van die Universiteit Opleidingshospitaal in Lusaka, Zambia, sê die program het ‘n standaard gestel wat hy in sy eie land kan gaan toepas. “Om te werk net soos jy wil is iets van die verlede. As deel van ‘n wêreldwye gesondheidsorg omgewing is daar sekere standaarde waaraan jy moet voldoen. Hierdie program help laboratoriums vanoor Afrika om te voldoen aan internasionale standaarde in hul eie, bron-beperkte omgewings,” het Chileshe gesê. 

Die afdeling is ook genader deur die Royal College of Pathologists in the VK om ‘n laboratorium gehalte-bestuur en leierskap-program vir patoloë in Afrika op te stel. Die eerste van hierdie kursusse word die einde van die jaar in Kenia aangebied.
 

Prof Rajiv Erasmus en internasionale studente

 

 

 

 

 

 

 

Internasionale befondsing gee nagraadse opleiding 'n hupstoot
Die Patologie Departement by die Universiteit Stellenbosch se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW) is gekies as vennoot vir die intra-ACP (Afrika Karibies- en Stille Oseaan groep lande) akademiese mobiliteitskema.

Hierdie skema, wat befonds word deur die Europese Unie, ondersteun hoër onderrig tussen lande in Afrika, Karibies- en Stille Oseaan-eilande, en bevorder volhoubare ontwikkeling en armoede verligting deur meer opgeleide en gekwalifiseerde hoë-vlak mannekrag in ACP-lande beskikbaar te stel.

Die intra-ACP akademiese mobiliteitskema verskaf befondsing vir nagraadse studies by hul vennoot-instansies, wat universiteite in Ghana (Universiteit van Ghana), Uganda (Makerere Universiteit en Uganda Martyrs Universiteit), Kenia (Universiteit van Nairobi en Moi Universiteit), Mosambiek (Eduardo Mondlane Universiteit), Demokratiese Republiek van Kongo (Katolieke Universiteit van Bukavu), Suid-Sudan (Universiteit van Juba), Lesotho (Universiteit van Lesotho) en Burundi (Universiteit van Burundi) insluit. Die befondsing beloop €2.5 miljoen (ongeveer R37 miljoen).

Oor die loop van die volgende vyf jaar sal die FGGW opleiding bied aan 10 meesters- en ses PhD-studente as deel van die skema. Die grade sal in een van die patologie-vakgebiede (geneeskundige mikrobiologie, virology, hematologiese patologie, sito- of histopatologie, of chemiese patologie) of ‘n meestersgraad in verpleegkunde wees.

Voorts beoog dit om samewerking tussen hoër-onderwys instansies in hierdie gebiede te versterk deur studente vanuit Afrika, Karibies- en Stille Oseaan-eilande aan te spoor en in staat te stel om nagraadse studies te onderneem, en bevorder dit die behoud van personeel (akademies en administratief) in hierdie gebiede om sodoende die instansies self ook meer mededingend en aanloklik te maak.

Studente, akademici en ander personeellede word ook kultureel- en professioneel verryk deur die ondervinding om in ‘n ander land te studeer of werk en terselfdetyd verhoog dit ook die gehalte van hoër-onderwys deur middel van internasionalisering, en harmonisering van programme en kurrikula met vennoot-instansies.


Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 14

Navorsing by die Fakulteit ontvang waardevolle ondersteuning deur nuwe Biostatistieke-eenheid

‘n Biostatistieke-eenheid is onlangs van stapel gestuur by die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW). Die doel van die eenheid is om biostatistieke ondersteuning te bied om sodoende die hoeveelheid en gehalte van navorsing by die fakulteit te bevorder.

Biostatistiek gebruik data om gesondheidsorg strategieë te meet en te verstaan en dra by tot alle velde van navorsing in gesondheidsorg en bewysgebaseerde gesondheidsorg.

 

Op die foto is vlnr, Proff Charles Wiysonge, Assistent-direkteur van SGBS, Jimmy Volmink, Dekaan FGGW; Eugene Cloete, Viserektor US; Taryn Young, Nico Gey van Pittius, Visedekaan; Usuf Chikte, Hoof Interdissiplinêre Gesondheidswetenskappe en Dr Rhoderick Machekano, Hoof, Biostatistieke-Eenheid.

   

 

Navorsing by die Fakulteit ontvang waardevolle ondersteuning deur nuwe Biostatistieke-eenheid

Op die foto is vlnr, Proff Charles Wiysonge, Assistent-direkteur van SGBS, Jimmy Volmink, Dekaan FGGW; Eugene Cloete, Viserektor US; Taryn Young, Nico Gey van Pittius, Visedekaan; Usuf Chikte, Hoof Interdissiplinêre Gesondheidswetenskappe en Dr Rhoderick Machekano, Hoof, Biostatistieke-Eenheid.


‘n Biostatistieke-Eenheid is onlangs van stapel gestuur by die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW). Die doel van die eenheid is om biostatistieke ondersteuning te bied om sodoende die hoeveelheid en gehalte van navorsing by die fakulteit te bevorder.

Biostatistiek gebruik data om gesondheidsorg strategieë te meet en te verstaan en dra by tot alle velde van navorsing in gesondheidsorg en bewysgebaseerde gesondheidsorg.

“Dit is ‘n baie belangrike stuk gereedskap vir besluitneming oor kliniese geneeskunde en publieke gesondheid,” het Prof Jimmy Volmink, dekaan van die FGGW by die amptelike opening van die Biostatistieke-eenheid gesê.

“Hoë gehalte empiriese navorsing maak staat op grondige statistiese metodologie,” het Volmink gesê. Hy glo dat ‘n basiese begrip van biostatistiek baie belangrik is in die mediese veld, of jy nou ‘n navorser of geneesheer is wat op datum wil bly met die literatuur.

Navorsing is aan die toeneem in Afrika wat beteken dat daar ‘n behoefte is vir kundiges in metodologie en biostatistiek om die toename in navorsing-uitsette te ondersteun. Daar is ook aanvraag om biostatistieke opleiding in die streek te bevorder en statistikuste by navorsingspanne in te sluit.

Die stigting van die Biostatistieke-eenheid, wat deel is van die Sentrum vir Bewysgebaseerde Gesondheidsorg (SBGS) by die FGGW, maak deel uit van die visie om ‘n navorsings-intensiewe universiteit te stig, en sal navorsers by die FGGW ondersteun en hul kapasiteit bou.

Dr Rhoderick Machekano, wat aan die hoof staan van die eenheid, het gesê hul fokus is op die bevordering van kennis, biostatistieke konsultasie, metodologiese navorsing in die veld van biostatistiek, en om kragte saam te span met navorsers by die fakulteit om sodoende hoë-gehalte navorsing te lewer.

“Een van die doelwitte van die Biostatistieke-eenheid is om voor- en nagraadse studente, asook navorsers in geneeskundige, meer vertroud te maak met modern biostatistiese tegnieke,” het Machekano gesê. “En ons beoog ook om die gehalte van navorsing by die fakulteit te verbeter.”

Die eenheid sal statistiese konsultasie aan navorsingsprojekte bied en help met die samestelling van beurs aansoeke. “In terme van navorsingvoorstelle, kan biostatistikuste help met die studie ontwerp, om die groote van die steekproef te bepaal, en ‘n plan vir analise,” het Machekano gesê. Die eenheid se dienste sluit ook raadgewing oor data-insameling, -bestuur en –analise in.

“Die Biostatistieke-eenheid bied ook dienste in databasis-ontwerp—dit is ‘n area wat baie belangrik is in die navorsingsproses.

“In terme van statistiese analise, bied ons ‘n verskeidenheid van dienste, van verkennende analise, tot meer gevorderde statistiese analise.”

Daar word beplan om die eenheid te ontwikkel tot ‘n Afrikasentrum vir Biostatistiese Uitnemendheid. Machekano, wat ‘n voormalige Fogarty-genoot was, is genader deur die Fogarty Internasionale Sentrum om aansoek te doen vir ‘n beurs vir die stigting van ‘n sentrum van uitnemendheid wat biostatistieke opleiding en ondersteuning sal bied vir kliniese studies en bewysgebaseerde gesondheidsorg in die veld van MIV/VIGS.
 


 

Lightbox 2
Lightbox 3
Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 15
Om in ag geneem te word vir die beurs moet kandidate uitsonderlike leierskap-eienskappe en dienslewering in beide studente aangeleenthede en die wyer gemeenskap toon - en hierdie profiel pas Hélène-Marí perfek. Hierdie opgewekte en geesdriftige student blink nie net uit op akademiese gebied nie, maar is ook aktief betrokke by verskeie projekte wat poog om die lewens van studente en die gemeenskap te verbeter. “Ek is ten volle toegewyd daartoe om die gehalte van lewe van alle Suid-Afrikaners te verbeter, en wil graag hierdie ervaring [die Abe Bailey-reisbeurs] gebruik om my perspektief te verbreed oor hoe om ‘n bydrae te lewer vir die land,” sê Hélène-Marí.

Lees bietjie wat hierdie energieke student al bereik het in haar vier jaar by die Tygerberg-kampus, en vind uit wat motiveer haar.
Kliek hier om Hélène-Mari se storie oor haar ondervinding te lees (slegs in Engels beskikbaar)

 

Akademiese Prestasies

Akademie
“Die toonbeeld van ‘n uitstekende student.” Dit is hoe prof Jimmy Volmink, dekaan van die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe vir Hélène-Marí beskryf in ‘n getuigskrif wat haar aansoek vir die Abe Baily-reisbeurs ondersteun.

Prof Ben van Heerden, Direkteur: Sentrum vir Gesondheidsberoepe Onderwys, is ook vol lof vir haar “sy is ’n hoogs intelligente persoon” wie se “akademiese prestasie in die program ver bo gemiddel is.” Hélène-Marí het die meeste van die modules in die MB,ChB program van eerste tot derde jaar met onderskeiding geslaag, en so vir ‘n akademiese merietebeurs gekwalifiseer.

Haar akademiese prestasies het reeds op skool begin en sy is 14de gelys in die Wes-Kaap vir die finale Nasionale Senior-sertifikaat Eksamens.

Navorsing

Buiten haar akademiese prestasies is Hélène-Marí ook die hoofnavorser van ‘n projek wat ondersoek ingestel het oor die risiko van tuberkulose-infeksie en voorkoming strategieë onder gesondheidswetenskap studente - hierdie projek maak nie deel uit van die kurrikulum nie en is vrywillig onderneem.

“ ‘n Paar van ons kollegas en mentors is al direk of indirek geraak deur TB, en ons het besluit om ondersoek in te stel om te kyk hoe om dit te voorkom,” lees ‘n navorsingsdokument wat Hélène-Marí en haar twee medenavorsers, Koot Kotze en Heena Narotam, saamgestel het.

Hulle navorsing het bevind dat daar nie genoeg gedoen word om gesondheidswerkers teen TB-infeksie te beskerm nie, en hul artikel stel ‘n intervensie voor wat moontlik die gaping sal oorbrug indien dit by die kurrikula ingesluit word.

Die navorsingsartikel, “Assessing knowledge, attitudes and practices regarding Mycobacterium tuberculosis infection risk among Health Science students in a TB endemic setting” is aangebied by die Suid-Afrikaanse Vereniging van Gesondheidsopvoeders (SAAHE) se konferensie in Julie, en by die universiteit se Akademiese Jaardag, waar dit die toekenning ontvang het vir die beste jong navorsers in die Gesondheidswetenskappe afdeling. Die navorsing is ook aangebied by die Union World Conference on Lung Health in Parys, Frankryk, laat verlede jaar, en sal gepubliseer word in ‘n wetenskaplike joernaal wat deur eweknieë beoordeel word.

KAMPUS- EN GEMEENSKAPSBETROKKENHEID

Innovasie in Geneeskunde

In 2012 het Hélène-Marí  ‘n projek genaamd ‘Innovasie in Geneeskunde’ begin as deel van ‘n leieskapontwikkelings inisiatief vir tweede jaar mediese studente. Die projek is ondersteun deur die Frederick van Zyl-Slabbert Leierskapinstituut by die US.

Die doel van die projek was om studente opgewonde te maak oor die kursus deur hulle bloot te stel aan innovasie in die mediese veld. Sy het ‘n groep studente gewerf wat samesprekings gehou het oor die Landelike Kliniese Skool as ‘n innoverende mediese opvoedingsinitiatief, gedebateer het oor die voorgestelde Nasionale Gesondheidsversekeringsplan, die Hartmuseum in Kaapstad besoek het, en ‘n innoverende chirurgiese prosedure dopgehou het.

Terugvoering het getoon dat Hélène-Marí se Innovasie in Geneeskunde-projek studente geïnspireer en gemotiveer het om meer betrokke te wees by die gemeenskap.

Mediese orkes

Hélène-Marí , wat ook die hobo speel, het die Universiteit Stellenbosch se Mediese Orkes in Mei 2011 gestig. Die orkes het begin met net 11 lede, maar het gegroei tot 35 lede wat nou ook mediese dokters in van die omliggende hospitale, nagraadse studente en personeellede insluit.

Mentut
Ten spyte van ‘n vol skedule het Hélène-Marí —wat toe in haar tweede jaar was—in Augustus 2011 ook aangesluit by die Mentor-Tutor (Mentut) program op kampus wat akademiese bystand aan alle eerste- en tweede jaar studente bied. Sy het aktief betrokke geraak en ‘n paar veranderings aangebring om die stelsel te verbeter.

Sy het die terugvoervorms herontwerp om enige akademiese probleme wat studente ondervind vroeër op te tel, sy het die opleiding-boekie opgedateer en gehelp met opleiding van nuwe “mentuts”. Sy het ook ander innovasies geïmplementeer soos ‘n digitale terugvoerstelsel, ‘n geheue-verfrisser kursus en die “Uitstekende Mentut Toekennings” om mentors te beloon wat bo verwagtinge presteer het.

Studente verteenwoordigers

Hélène-Marí is verkies as die klasverteenwoordiger vir drie agtereenvolgende jare en het verskeie verbeterings en innovasies geïmplimenteer gedurende haar termyn. In 2011 het sy digitale platvorms geskep waarop studente kan kommunikeer en mekaar ondersteun. Sy het ook haar klasmaats aangemoedig om orgaanskenkers te word deur middel van  ‘n kompetisie waarby die wenner ‘n laparoskopiese nieroorplanting-operasie kan bywoon.

In 2012, na ‘n hospitalsessie waarby studente gesukkel het om met pasiënte te kommunikeer, het sy ‘n agt-week-lange Xhosa-kursus gereël wat baie gehelp het om die taalhindernisse tussen studente en pasiënte te oorburg. In 2013 sê sy het sy gefokus op die beroepsgesondheid van studente in die hospitaal en het sy maniere gesoek om ‘n veiliger werksomgewing te skep.

MOTIVERING EN INSPIRASIE

So waar kry sy al die energie en motivering om al hierdie dinge te doen?

“My geheim is om elke aand agt ure se slaap in te kry,” het sy herken. “As ek nie genoeg slaap inkry nie sukkel ek om te fokus in die klas en gebruik ek nie by tyd so doeltreffend nie - so ek spaar eintlik tyd deur meer te slaap,” het sy grappig gesê.

Alhoewel sy nog altyd ‘n natuurlike leier was - sy was hoofmeisie op laerskool en ‘n verteenwoordiger van die leiersraad op hoërskool - staan die posisie haar nie aan nie, het Hélène-Marí gesê.

“Ek raak nie betrokke by projekte en aktiwiteite omdat ek ‘n behoefte het om ‘n leier te wees nie. As ek ‘n behoefte sien dan tree ek op - ek neem die inisiatief en doen moeite.”

Met haar vermoëns en gesindheid hou Hélène-Marí se toekoms eindelose moontlikhede in. “Ek kon nog nie besluit nie. Met elke nuwe blootstelling by die hospitaal dink ek ‘Dit was fenomenaal interessant! Dit is wat ek wil doen!’ En volgende week is dit weer iets anders.” Haar hoof belangstellings is in publieke gesondheid en vroulike gesondheid. “Ek dink op die einde sal dit seker ‘n samevloeiing wees van verskillende areas,” het sy gesê.

Maar wat ook al sy doen, Hélène-Marí is seker haar toekoms is in Afrika. “Ek is verbind tot hierdie kontinent, en is baie opgewonde daaroor. Ek dink daar is baie maniere hoe mens hier ‘n verskil kan maak.”
 

 



Inhoudsopgawe inhoudsopgawe 16
Besoekersboek  

Lesotho Nasionale Gesondheid Opleidingskollege
Universiteit van Eduardo Mondlane,
Mosambiek

Lede van die Nasionale Gesondheid Opleidingskollege van Lesotho se kwaliteitsversekerings taakspan het die FGGW onlangs besoek om inligting in te win oor kwaliteitsversekerings praktyke.  Op die foto is, (agter van links)  Eugene Baugaard, bestuurder by US se Befondsingsbestuurkantoor; Ronel Retief Adjunk Registrateur by US; Rachel Pullen en Valerie Dietrichs van die US se Internasionale kantoor; en Dr Sechaba Motloheloa van die Nasionale Gesondheid Opleidingskollege van Lesotho. Voor is Dr Shahida Tarr, Elisebia Tekane, Veronica Lehana en Suzan Mokalanyane Nasionale Gesondheid Opleidingskollege van Lesotho.

 

'n Afvaardiging van die Fakulteit Geneeskunde, Universiteit van Eduardo Mondlane, Mosambiek het die Fakulteit in January 2014 besoek. Hulle het ook tyd spandeer in Worcerster, waar hulle meer inligting ingewin het oor die Ukwanda Landelike Kliniese Skool.

Op die foto is: Prof Nico Gey van Pittius, (visedekaan, Navorsing), Dr Armindo Tiago (Hoof van die Mediese Opleidingsdepartement by Eduardo Mondlane, Prof Ben van Heerden, (Direkteur van die Sentrum van Gesondheidsberoepe onderwys), Hermien Nel (Bemarkingskantoor) en Dr Mohsin Sidat, Dekaan van die Fakulteit Geneeskunde, Eduardo Mondlane.

 

Lightbox 1