Likhulu leminyaka ubudala!

Op 21/08/2017 geplaas · In Artikels in Xhosa, Dialogos, Jongste nuus geplaas

Uhlelo lwe-11, oluhlaziyiweyo nolubanzi lweAfrikaanse Woordelys en Spelreëls (efinyezwa njenge-AWS), sisihloko esithetha ‘uluhlu lwamagama nemigaqo yopelo lwesiAfrikaans’, luthe lwapapashwa ekuqaleni kukaAgasti kulo nyaka.

I-AWS lupapasho oluncamisileyo ngenxa yokuba lusebenza njengenkwenkwezi ekhokelelayo kuluntu oluthetha isiAfrikaans ngokumalunga nobhalo nopelo lwesiAfrikaans. Esinye isizathu sokubalasela kukuba uhlelo lokuqala lwapapashwa ngowe-1917 – eyinkulungwane ngqo ngoku – “eqinisekisa ukuba olu lwimi luyazimela ngokwalo” (ngokungqinelana nombhalo okuhlelo lokuqala, oqukwe apha ovela kuhlobo lokuqala lweAfrikaans). Ukusukela ngoko,  iTaalkommissie of the Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns (eyiKomishoni yoLwimi lweMfundo ePhakamileyo eMzantsi Afrika kwiNzululwazi nobuGcisa) yathi yenza inzame zokuncedisa ekumiseleni isiAfrikaans njengolwimi olubhaliweyo ngokuthi yenze kubekho imigaqo eqinisekisa upelo nobhalo olufanayo. Amalungu alithoba eTaalkommissie yangoku, aquka iingcaphephe eziseyunivesithi kunye namagcisa olwimi nabathe achitha iiyure ezingaphaya kwama-700 kwiintlanganiso zentsebenziswano apho bekuhlaziywa iAWS ukusukela ngowama-2009 (ongumhla wopapasho lwehlelo le-10) – bengahlawulwa nangaluphi na uhlobo.

Kubalulekile kwi-AWS ukubonakalisa ukukhula kwesigama nesaci sesiAfrikaans, kwakunye nesidingo soluntu olubhala ngesiAfrikaans. Ngenxa yesi sizathu, olu papasho luqulathe uluhlu lwamagama elijolise kumagama amatsha kunye namagama ekuthi xa esetyenziswa kubhalo abengumcelimngeni othile. Olu luhlu lwangoku lungamagama angama-30 000 ubuninzi kwaye aquka uludwe olubalaseleyo lwesigama esitsha esivela kwiziyelelane zesiAfrikaans ezinjengeAfrikaans yaseKapa naleyo yoMlambo iGqili – phakathi kwamanye amagama akho, u‘antie’, u‘dhaltjie’, i‘gangster’ no‘poenankies’ (othetha ukuba ‘ubuhle’). Amanye amagama ongeziweyo amatsha abonakalisa ukuphuhla kwezentlalo netekhnoloji njengo-‘googleloer’ othetha uku‘guglisha’ njengesenzi, u‘hommeltuig’ othetha i‘drowuni’, u‘meem’ othetha uku‘linganisa’, u‘antispioenware’ othetha i‘antispayiwe’, u‘warsender’ othetha ‘isixhobo sophazamiso’, u‘skermgreep’ othetha i‘isibambi-skrini’ kunye no‘hidrobreking’ othetha ‘uqhekezo-matye lwegesi okanye ioyile’. Amagama u‘Selfi’ no‘ivenyu’ ayazixela wona ngokunokwawo. Nkqu no‘flop’ ungenile!

“IsiAfrikaans lulwimi oluguquguqukayo noluphuhla ngokuqhubekekayo, kwaye iAWS yakutshanje ibubungqina obuphilayo nobuchulumancisayo boku,” utshilo uNjing. Gerhard van Huyssteen, ongusihlalo weTaalkommissie.

IAWS ipapashwe yiPharos, nengumshicileli wabapapashi be-NB, kwaye iyafumaneka kwi-intanethi.