Swaargewigte in die vertaalkundewêreld op ons drumpel

Op 27/11/2019 geplaas · In Dialogos, Jongste nuus, Navorsing, Nuutste nuus, Ons tale geplaas

In September het een van die grootste driejaarlikse gebeure op die kalender van wêreldwye vertaalkunde in Stellenbosch plaasgevind: die negende Kongres van die Europese Vereniging vir Vertaalkunde (EST). Die Taalsentrum was ʼn platinum-borg van die kongres en die Universiteit se Departement Afrikaans en Nederlands het hul uitstekend gekwyt van hul taak as gasheer van dié saamtrek van vertaalkenners van reg oor die wêreld. Die tema was Living Translation: People, Processes, Products, en twee personeellede van die Taalsentrum was daar om referate te lewer.

Susan van Zyl-Bekker, ʼn opvoedkundige tolk by die Taalsentrum, het ʼn referaat getiteld ‘Reflective practice in educational interpreting: Clarifying role and improving ethical decision-making skills of the educational interpreter gelewer. In haar aanbieding het sy verduidelik dat etiese besluitneming tydens die opvoedkundige tolkingsproses beoog om kommunikasie te fasiliteer en sodoende onderrig en leer in die klaskamer te bewerkstellig. Indien ʼn tolk nie die dosent of ʼn student kan hoor nie of nie die relevante terminologie verstaan nie, moet sy beslissend optree om kommunikasie te verseker. In haar studie, wat die eise-beheerskema (DC-S) van Dean en Pollard (2011) en die teoretiese toepassing daarvan op opvoedkundige tolking by die US ondersoek het, het Susan bevind dat tolke se etiese besluitneming deur rolkonflik belemmer kan word. As tolke meer van ʼn invloed op besluitneming in die klaskamer kon hê, sou dit die spanning en kognitiewe lading van hul werk verlig. Onder andere stel Susan voor dat reflektiewe praktyk tussen alle belanghebbendes wat betrokke is by die tolkprogram, in werking gestel word.

Dr Kim Wallmach, Direkteur van die Taalsentrum en haar mede-aanbieder, gebaretaaltolk Petri du Toit, het ʼn verskeidenheid van beelde gebruik as ʼn manier om spesiale insigte te verskaf in die plek van Suid-Afrikaanse Gebaretaal (SAGT) tolke in die geskiedenis van die Dowe Gemeenskap sedert Suid-Afrika se oorgang na demokrasie in 1994. Hulle oorsig in beelde het gekonsentreer op tolke wat in die openbare oog was. Die aandag was dus op die wyse waarop hulle openbare opinie omtrent gebaretaaltolke wat in professionele kontekste, soos die parlement, die media en konferensies werk, omvorm het. In hierdie referaat, getiteld ‘Framing South African Sign Language interpreting: Pictorial representations of SASL interpreters from 1994 to 2019’, het hulle ʼn aantal gebeure ondersoek waarby gebaretaaltolke betrokke was om begrip op te doen oor hoe die visuele nadraai nou op sosiale media in Suid-Afrika afspeel. Hulle het gevra of gebaretaaltolke werklik verstaan wat dit beteken om letterlik in die openbare oog te wees en het nagedink oor hoe hierdie verhoogde sigbaarheid moontlik die publiek se verwagtings van die rol van die tolk kan beïnvloed.

Dit wil voorkom dat afgevaardigdes hierdie eerste EST-kongres op Afrika-bodem werklik geniet het. Vir die volgende een sal vertaalkenners weereens die pad noordwaarts vat: Daar is aangekondig dat die 2022-kongres deur die Oslo Metropolitaanse Universiteit in Noorweë aangebied sal word.

As platinum-borg van die Kongres, kon die Taalsentrum ‘n waterbottel en pamflette in kongresgangers se sakke sit.