KUZE kry SA leerders aan die gang

Dominic Fisher en Prof Quinette Louw demonstreer die sit-staan funksionaliteit van die KUZE.
Die gewildheid van staanlessenaars wat volwassenes help om meer gedurende hul werksdag te beweeg neem wêreldwyd toe. Navorsers aan die Universiteit Stellenbosch (US) se Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW) het nou ’n bekostigbare, verstelbare skoolstoel ontwerp wat ook kinders sal aanmoedig om te staan en werk. 
 
Die meubels wat in openbare skole gebruik word, het nie veel oor die afgelope 100 jaar verander nie. Maar navorsers van die FGGW se Afdeling Fisioterapie het ’n multifunksionele, innoverende meubelstuk vir leerders ontwikkel wat hulle sal aanspoor om meer in die klaskamer rond te beweeg. 
 
Die KUZE is die resultaat van jare se navorsing oor postuur en ergonomika deur prof Quinette Louw, Uitvoerende Hoof van die Departement Gesondheids- en Rehabilitasie-wetenskappe, en haar mede-navorsers dr Sjan-Mari Brown en Dominic Fisher.  
 
Navorsing toon dat leerders in die Wes-Kaap steeds antropometries-onvanpaste meubels in die klaskamer gebruik wat beweging en ’n optimale sitpostuur belemmer. Dié bevindinge het aanleiding gegee tot die idee om verstelbare, multifunksionele skoolmeubels te ontwerp. 
 
Die KUZE is ontwerp om leerders in staat te stel om maklik tussen sit en staan in die klaskamer te wissel. Dis ’n eenvoudige, robuuste innovasie wat help om die gesondheidsrisiko’s van ’n onaktiewe leefstyl (byvoorbeeld oorgewig, vetsug en tipe 2-diabetes) te beperk en die risiko vir rug- en nekpyn te verklein. Navorsing het getoon dat leerders beter oplet wanneer hulle gereeld hul liggaamsposisie verander, wat akademiese prestasie regstreeks beïnvloed. 
 
Louw verduidelik dat die KUZE nie net ’n hoogte-verstelbare stoel is nie, maar dat dit ook in ’n hoogte-verstelbare staanlessenaar omskep kan word deur dit bo-op ’n bestaande lessenaar of tafel te plaas. “Wanneer die KUZE as ’n staanlessenaar gebruik word, neem dit aansienlik minder vloerspasie in die klaskamer in beslag,” sê Louw. “Dit bevorder ekstra beweging en ook groepwerk, wat gewoonlik deur tradisionele lessenaars en stoele beperk word as gevolg van hul grootte en gewig.” 
 
Die KUZE beskik nie net oor verskeie funksies nie, maar het ook geen meganiese onderdele nie, sodat jong kinders dit maklik self kan verstel. Sodra die kind die ideale hoogte vir sit en staan met behulp van ’n volwassene geïdentifiseer het, kan hulle die stoel vinnig en onafhanklik in die klaskamer of by die huis verstel. Die KUZE “groei” ook saam met die kind en kan van drie- tot agtienjarige ouderdom gebruik word. 
 
“Die KUZE het ’n verstelbare blad wat na links of regs geskuif kan word om die werkoppervlak te vergroot. Daar is ook ’n verwyderbare komponent wat maklik opgestel kan word om ’n staander vir ’n boek of dokumente te vorm,” verduidelik Louw. 
 
Waardevolle terugvoer van leerders 
 
Louw en haar span het onlangs die KUZE op die proef gestel in klaskamers in Kensington en Gugulethu in die Wes-Kaap, om te bepaal in watter mate die stoel aktiwiteitsvlakke laat toeneem. 
 
Die hoofdoel van dié fase van die navorsing was om die kontekstuele faktore te verstaan wat in ag geneem moet word in ’n groot studie, en om voorlopige objektiewe metings van die effek van gedragsveranderinge in die klaskamer in te samel. Tydens die studie is objektiewe metings van leerders se liggaamlike aktiwiteit met behulp van draagbare sensors geneem voor die KUZE in klaskamers aangebring is. Verdere metings is twee maande later geneem. 
 
“Ons bevindinge toon dat leerders tot 95% van hulle tyd in die klaskamer en 90% van hulle skooldag in ’n sittende posisie deurbring,” sê Louw. Volgens die studie se aanvanklike resultate het die hoeveelheid tyd wat leerders sit, afgeneem deur bloot tradisionele klaskamermeubels vir die KUZE te verruil. 
 
Volgens die navorsers moet nog baie gedoen word om die gedrag van leerders en onderwysers te verander om die gebruik van veeldoelige meubels in die Suid-Afrikaanse konteks te optimaliseer. Dit was veral duidelik in skole in gemeenskappe met relatief min hulpbronne, waar faktore soos swak voeding en ’n hoë verhouding van onderwysers tot leerders ’n rol speel. (By een van die toetsskole was een onderwyser verantwoordelik vir tot 150 leerders.) 
 
Baie leerders het die multifunksionele en verstelbare stoel geniet, maar moes daaraan gewoond raak om skoolwerk te doen terwyl hulle staan. Sommige leerders het genoem dit help hulle om te bly konsentreer wanneer hulle aan die einde van ’n lang dag begin vaak word. 
 
“Die onderwysers was positief oor die potensiaal van en behoefte aan dié ingryping in ons skole, maar die organisatoriese dinamika van die gewone klaskamer is moontlik nie geskik nie,” sê die navorsers. 
 
Planne om die projek uit te brei 
 
Die uitvoerbaarheidsondersoek het waardevolle terugvoer aan Louw en haar span verskaf, wat hulle kan gebruik om die ontwerp van die volgende prototipe/patent en verdere navorsing te rig. Dit het voorts bewustheid in skole verhoog van die behoefte aan verandering in die tradisionele klaskamerdinamika. “Ons beplan reeds om die bestaande projek uit te brei deur ’n bewusmakings- en opleidingsprogram vir leerders en onderwysers van stapel te stuur,” sê Louw. 
 
Alhoewel die KUZE nog nie te koop is nie, is daar planne om dit te kommersialiseer. Die Suid-Afrikaanse patent en ontwerpregte is in November 2017 ingedien en die aansoek vir die internasionale patent is einde September 2018 ingehandig. Innovus, die US se interaksie- en innoveringsmaatskappy, het dié proses gefasiliteer en het Louw en haar span ook bygestaan met besluite oor die toekomstige kommersialisering van die KUZE. 
 
“Die bevindinge van die projek het ons geïnspireer om die KUZE aansienlik te verander, wat dit meer geskik vir die konteks sal maak,” sê Louw. “Ons het ook planne om die uitvoerbaarheidsondersoek na ander lande uit te brei en sal volgende jaar met die Hong Kong- Politegniese Universiteit saamwerk.”
Carine Visagie