‘As jy vinnig genoeg klim, trek ander op’

Die vierde jaar mediese student, Lindokuhle Mazibuko, onderrig skoolkinders in Khayelitsha om hulle punte te verbeter.
Dit was die Afrika-spreekwoord “as jy vinnig genoeg klim, moet jy ander optrek” wat Lindokuhle Mazibuko, ʼn mediese student in sy vierde jaar, geïnspireer het om ʼn onderrigprojek vir skoolkinders van Khayelitsha te begin om hul punte te verbeter.
 
Mazibuko kom van KwaZulu-Natal en het die leerlinge in 2016, gedurende sy eerste jaar aan die Universiteit Stellenbosch (US), begin onderrig. Die projek het van krag tot krag gegaan en hy wil nou begin video’s vervaardig om ʼn wyer gehoor te bereik.
 
“Ons kan nie meer trots wees nie,” het die FGGW-dekaan, prof Jimmy Volmink, gesê. “Ons streef daarna om toekomstige gesondheidsleiers te skep met transformerende waardes soos deernis, regverdigheid en uitnemendheid. Die belangrike werk wat Lindokuhle en sy medestudente doen, om ʼn hupstoot te gee aan jongmense, soos hulleself, wat afkomstig is van sosiale en opvoedkundig-benadeelde gemeenskappe, is werklik merkwaardig,” het Volmink gesê.
 
Mazibuko reken sy lewensverhaal is ʼn groot inspirasie vir die leerlinge wat hy in etlike vakke, van wiskunde tot lewenswetenskappe, onderrig.
 
Hy het aan die Amangwane High School in Bergville in landelike KwaZulu-Natal skoolgegaan en was die heel eerste begunstigde van die provinsiale onderwysdepartement se High Flyers-program vir topmatrikulante. Dié program help topleerlinge van landelike skole om uitstekende matriekresultate met die hulp van toponderwysers en vakadviseurs te behaal.
 
Sy storie het destyds die verbeelding aangegryp. Sy geliefde ouma, Nokuthula Mazibuko, het ʼn bottel water saam met hom gestuur waaroor gebid is en wat hy moes drink wanneer hy nie lekker gevoel het nie. Hy het sy ondersteuners verseker hy sou hulle nie teleurstel nie. Uiteindelik het hy nege onderskeidings behaal en in 2016 aan die US ingeskryf. Sedertdien het hy nie net akademies uitgeblink nie, maar ook op die saksofoon!
 
Sy beste vriend sedert graad R, Samukelo Nxumalo, wat ook deel van die program was en aardwetenskappe aan die US studeer, is ook by Mazibuko se projek betrokke.
 
Mazibuko het leerlinge begin onderrig toe ʼn ander mediese student en vriend, Khulasande Nqabeni, wat by die Iqhayiya High School in Khayelitsha betrokke was, hom vertel het die leerlinge het hulp met sekere vakke nodig. “Ek het vir hom gesê ek is mal oor daardie vakke en as hy nie omgee nie, sal ek hom help onderrig. Ek het in my vrye tyd begin saamgaan en wiskunde-waarskynlikheidsleer begin onderrig, daarna algemene wiskunde en fisika en toe ander vakke.”
 
Deesdae gaan hy wanneer hy ook al kan – “gewoonlik op Saterdae en Sondae en soms gedurende die week, afhangende van my kampusaktiwiteite en of ek ʼn kliniese rotasie het”.
 
Sy klasse bestaan uit 20 tot 60 leerlinge en die skoolhoof het die sessies verpligtend gemaak. Nqabeni is steeds betrokke en die twee werk nou saam.
 
Hy onderrig nou reeds vier jaar en het gevind die leerlinge sukkel die meeste met wiskunde.
 
“Hierdie kinders is so gretig om te leer en werk saam. Ek ervaar geen probleem met dissipline nie en hul bywoning is goed. Ek dink dis omdat ek jonk is. Hulle kan hulle met my vereenselwig. Hulle sien iemand wat soortgelyke probleme as hulle ervaar het, maar goed in matriek gevaar het en nou medies studeer.”
 
Volgens Mazibuko is hy besig om ʼn vereniging te registreer om nog studente te werf. Sommige studente bied hul hulp oor naweke aan.
 
“My vriend van KZN, Samkelo, het sy BSc in aardwetenskappe verlede jaar verwerf en is tans besig met sy honneurs. Ons werk nog steeds nou saam. Hy het twee jaar gelede ʼn onderrigprogram by die huis in KwaZulu-Natal begin. In vakansietye bied studente wat bevoorreg genoeg is om universiteit toe te gaan, ekstra klasse vir matrikulante aan. Ons werk tans met agt skole by die huis.”
 
Mazibuko het onlangs besluit onderrigvideo’s sal ʼn groot verskil aan hul poging maak. “Dis ʼn groot probleem om by die leerlinge uit te kom, ­byvoorbeeld as ek om die een of ander rede nie Khayelitsha toe kan gaan nie. Die meeste leerlinge het nie internettoegang nie en toe dink ek aan video’s.”
 
Hierdie onderneming het egter ʼn groot uitdaging geblyk te wees. “Ek het ʼn paar video’s gemaak, maar die gehalte is swak. Ek is op soek na finansiering om ʼn kamera te koop,” sê Mazibuko. “As ons eers die kamera het, sal ons video’s van ʼn goeie gehalte vir al die vakke maak. Ek droom groot hieroor.”
 
Gevra oor wat hom aanspoor, het Mazibuko gesê dit is sy gemeenskap. “Ek kom van ʼn plek waar slegs 10 uit elke 200 matrikulante universiteit toe gaan en gradueer. Dit moet verander. Ek wil hê jong mense van ʼn arm agtergrond moet sien dit is moontlik om teenspoed te bowe te kom. Ek wil ʼn kultuur van harde werk by my mense vestig.”
 
Gevra oor hoekom hy leerlinge wil onderrig, het hy gesê hy wil net help. “Ek geniet die kuns om inligting op ʼn presiese, eenvoudige wyse oor te dra. Om iemand iets te help verstaan is van onskatbare waarde.”
 
Mazibuko meen die stand van onderwys in Suid-Afrika is swak. “Onderwysers kan net soveel doen om te help. Hierdie leerlinge kom uit ontsettend arm gemeenskappe. Die meeste van hulle het nie toegang tot die mees basieses behoeftes om doeltreffend te kan studeer nie. Dis baie moeilik. Hulle het al die hulp nodig wat hulle kan kry. Onderrig is slegs een deel. Om hulle te mentor en gemotiveer te hou, is die sleutel.”
 
Mazibuko wil in neurologie spesialiseer en dan na sy tuisdorp terugkeer om ʼn kliniek te open waar arm mense gratis behandeling kan kry. Sy ander toekomsdoelwitte sluit in die bevordering van gesondheidsorg, die vestiging van ʼn wêreldklas-navorsingsinstelling en 1 000 publikasies voor hy 60 word.
 
En wanneer hy nie met al hierdie dinge besig is nie, luister hy graag musiek, kyk Key & Peele-video’s op YouTube, bly op die hoogte van die politiek en kuier saam met vriende.
Sue Segar