Jaarlikse Fakulteit Publikasie 2019
Universiteit Stellenbosch
Geneeskunde & Gesondheidswetenskappe
Annual Faculty Publication 2019
Stellenbosch University
Medicine & Health Sciences
I-Faculty Publication 2019
iYunivesithi Stellenbosch
Ezonyango Nezeenzululwazi Kwezempilo
Innovering Profiel Navorsing Nuus In Prente

ONS HAREDOS AS ’N BIOMERKER VAN STRES

Michelle Rotchford-Galloway

PhD-studie evalueer teenwoordigheid van streshormoon kortisol

ʼn PhD-studie wat die teenwoordigheid van die streshormoon kortisol in hare evalueer, het onthul dat haarkortisol ’n duidelike merker van neuropsigiatriese toestande is, met inbegrip van post-traumatiese stresversteuring (PTSV).

Die studie word onderneem deur dr Leigh van den Heuvel van die Departement Psigiatrie in die Fakulteit Geneeskunde en Gesondheidswetenskappe (FGGW) aan die Universiteit Stellenbosch.

“Navorsing oor haarkortisol het drasties toegeneem. Dit word in talle toestande bestudeer en is ’n bruikbare merker van stres,” het Van den Heuvel verduidelik. “Dit is maklik en nie-ingrypend om haarmonsters te neem. Monsters kan gestoor word en bied ’n langtermyn-blik op mense se stressisteem.”

Van den Heuvel se PhD-navorsing is aanvullend tot die Shared Roots-studie – ’n multidissiplinêre studie wat kardiovaskulêre siekte-komorbiditeit ondersoek, soos gedefinieer deur metaboliese sindroom in neuropsigiatriese versteurings. Prof Soraya Seedat is die hoofnavorser.

“Shared Roots sluit drie siektekohorte in, skisofrenie, Parkinson se siekte en PTSV met pasiënte en kontroles in elke groep met en sonder metaboliese sindroom.

“Mense met neuropsigiatriese versteurings het hoër koerse van kardiovaskulêre siektes en ander chroniese lewenstylversteurings. Ons probeer die faktore identi􀀁 seer wat tot die komorbiditeit bydra,” het Van den Heuvel gesê.

Kortisol en metaboliese sindroom

“Kortisol is die hoof-streshormoon. Dit word geproduseer wanneer ons ook al ’n stresvolle ervaring ervaar. In my studie word die kortisolvlakke in haarmonsters bestudeer wat van sowat 450 deelnemers aan die Shared Roots-studie bekom is.

“Kortisol is die eerste keer in 2004 in hare gekwantifiseer. Haarontleding in velde soos forensiese wetenskap is goed gevestig, maar maniere is nou gevind om endogene hormone in hare te meet. Ons werk saam met prof Clemens Kirschbaum se laboratorium in Dresden, Duitsland hulle is wêreldkundiges op die gebied van die ontleding van haarneuro-endokriene. Die monsters word met vloeistofchromatografie-tandemmassaspektrometrie ontleed, wat vyf hormone kwantifi eer.”

Volgens Van den Heuvel is die doelwit om te kyk of pasiënte gewysigde vlakke van haarkortisol vergeleke met kontrolegroepe het en om te assesseer of metaboliese sindroom kortisolvlakke beïnvloed.

“Hare groei teen 1 cm per maand, derhalwe verteenwoordig elke sentimeter ’n maand van kortisoluitskeiding,” het sy verduidelik. “Met monsters van 3 cm het ons ’n venster van drie maande.”

Omdat die kopvelhare langer as 3 cm moet wees, is die monster egter hoofsaaklik tot vroue beperk.

Voorlopige bevindings

Die ontleding is nog in volle swang, maar Van den Heuvel het van die voorlopige bevindings uitgelig.

“Die PTSV-pasiënte het merkbaar hoër vlakke van haarkortisol as kontrolegroepe wat aan trauma blootgestel is. Dit lyk of haarkortisol ’n duidelike merker van ’n wangereguleerde stressisteem in PTSV is.

“Die haarkortisolvlakke tussen pasiënte met Parkinson se siekte en kontrolegroepe verskil nie merkbaar nie, maar die kortisoonvlakke is wel aansienlik hoër. Kortisoon is nog ’n hormoon in die spanningsas.

“Haarkortisol tree na vore as ’n duidelike merker van neuropsigiatriese toestande, maar ons sien nie ’n verband met metaboliese sindroom nie. Ek werk nou per kohort, maar om vir die algehele uitwerking van metaboliese sindroomversteurings te assesseer sal ek die kohorte groepeer en dan sal ons dalk verbande met metaboliese sindroom sien.”

Volgens Van den Heuvel word ander, sekondêre doelwitte met hierdie studie aangepak.

“Omdat haarkortisol nog nie voorheen omvattend in Suid-Afrika bestudeer is nie, het ons ander faktore wat haarkortisolvlakke beïnvloed in ons kontrolemonster geassesseer. Dit sluit in haarversorgingspraktyke, asook sosiodemografiese- en gedragsfaktore.

In die studie is ook ondersoek ingestel of kortisol ’n biomerker van selfwaargenome stres en herstelvermoë is. “Ons sien dat mense met beter streshanteringsvermoëns laer haarkortisolvlakke het. Dit toon die waarde van die toevoeging van herstelvermoëmaatreëls.

“Haarneuro-endokriene ontleding is ’n redelike nuwe studieveld,” sluit Van den Heuvel af. “Kwantfiseerbare, maklik interpreteerbare biologiese merkers van die endokriene stelsel is waardevol. Dit verskaf insig in die faktore wat ’n rol in breinversteurings speel en, in hierdie studie, in kardiovaskulêre siekte-komorbiditeit.

“Die neuro-endokriene data in hare sal gebruik word om toekomstige navorsingsvrae te beantwoord. Ons kan byvoorbeeld die rol van ander hormone evalueer wat in die neuropsigiatriese versteuring ontleed is en die data verbind met ander ontledings van die Shared Roots-studie, soos neurobeelding, ontstekingsmerkers en genoomontledings.”

 

‘Mense met neuropsigiatriese versteurings het hoër koerse van kardiovaskulêre siektes en ander chroniese lewenstylversteurings. Ons probeer die faktore identifiseer wat tot die komorbiditeit bydra.’  – Dr Leigh van den Heuvel

 

Foto-erkenning: Damien Schumann